Kemanın Yapısı ve Parçaları

Can Direği ve Bas Kirişi

22 Temmuz 2026 1 dk okuma

Can direği, gövdenin içinde üst tabla ile alt tabla arasında dik duran küçük bir ahşap çubuktur. Yapıştırılmaz; yalnızca iki tabla arasındaki sıkı oturuşla yerinde durur ve gerektiğinde yapımcı tarafından oynatılır.

Konumu eşiğin sağ ayağının birkaç milimetre gerisindedir ve bu konum sesin dengesini belirler. Ayar milimetrik olduğu için özel bir kanca kullanılır.

Birkaç milimetrelik kayma bile tonu belirgin biçimde değiştirir; bu yüzden ayarı yapımcıya bırakılır. Direk titreşimi üst tabladan alt tablaya aktarır ve gövdenin bütün olarak çalışmasını sağlar.

Çalgıda ses aniden zayıfladığında ilk bakılacak yerlerden biri direğin yerinden oynayıp oynamadığıdır. Açılan tutkal bağı da aynı belirtiyi verir.

Teller tümüyle gevşetildiğinde direk düşebilir; bu yüzden teller birer birer değiştirilir. Bas kirişi ise üst tablanın içine, sol tarafa boylamasına yapıştırılan uzun bir ahşap çubuktur.

Kiriş, kalın tellerin ürettiği düşük titreşimleri tabla boyunca dağıtır ve pes bölgeyi güçlendirir. Kirişin yüksekliği tabla kalınlığına göre yontulur.

Yaşlanan kiriş zamanla işlevini yitirir ve büyük onarımlarda yenisiyle değiştirilir. Onarım büyük bir işlem olduğu için seyrek yapılır.

Derslerimizde bu iki parçanın işlevi anlatılır ve öğrenci kendi çalgısında düşen ses sorununu tanır.

Sık Sorulan Sorular

Can direği düşerse ne olur?

Ses belirgin biçimde zayıflar. Teller birer birer değiştirilerek direğin düşmesi önlenir.

Bas kirişi ne işe yarar?

Kalın tellerin ürettiği düşük titreşimleri tabla boyunca dağıtır ve pes bölgeyi güçlendirir.

İlgili Yazılar

← Tüm blog yazıları | çalgının yapısı bölümümüz